Bóng của bạn lăn tới nằm trên đường xe bê tông, sát một đầu phun nước, hay giữa vũng nước đọng sau cơn mưa chiều. Nhiều người mới cứ thế đánh, làm trầy gậy và đau cổ tay, vì không biết Luật golf cho phép dời bóng ra mà không mất gậy nào. Ngược lại, cũng có người tự ý nhặt bóng đặt ra chỗ đẹp trong khi tình huống đó không được giải thoát. Bài này giải thích khi nào bạn được giải thoát không phạt, cách tìm điểm giải thoát và thả bóng đúng, cùng những trường hợp dễ nhầm.
Giải thoát không phạt là gì?
Nguyên tắc nền của golf là đánh bóng như nó nằm. Giải thoát không phạt là ngoại lệ: trong một số tình huống do điều kiện bất thường của sân hoặc vật nhân tạo gây ra, bạn được nhấc bóng và thả ở vị trí khác mà không cộng gậy. Bạn cũng được lau bóng, hoặc đổi sang quả bóng khác, khi thực hiện giải thoát.
Bốn điều kiện sân bất thường
Luật golf gom các trường hợp thường gặp nhất vào nhóm “điều kiện sân bất thường”, gồm bốn loại.
| Loại | Ví dụ trên sân | Lưu ý |
|---|---|---|
| Vật cản cố định | Đường xe trải nhựa hoặc bê tông, đầu phun nước, nắp cống, nhà chờ, biển báo cố định | Vật nhân tạo không dời được một cách dễ dàng |
| Đất đang sửa chữa | Vùng khoanh vạch sơn hoặc cắm cọc theo quy ước của sân, hố do nhân viên sân đào | Do ban tổ chức đánh dấu hoặc tuyên bố |
| Nước tạm thời | Vũng nước đọng sau mưa hoặc do tưới | Phải thấy nước trước hoặc sau khi vào thế đứng |
| Hang, lỗ của động vật | Hang chuột, lỗ do chim hoặc thú đào | Không gồm lỗ của giun và côn trùng |
Bạn được giải thoát khi một trong các điều kiện trên ảnh hưởng tới thế nằm của bóng, vùng đứng hoặc vùng vung gậy dự định. Đứng trên đường xe để đánh quả bóng nằm trên cỏ cũng được tính. Với nước tạm thời, sương và mặt đất chỉ mềm, nhão không được coi là nước; nước phải nhìn thấy được, kể cả khi nó chỉ trồi lên lúc bạn đứng vào một cách bình thường.
Một ngoại lệ quan trọng: không có giải thoát nếu việc đánh bóng rõ ràng là bất hợp lý vì một lý do khác, chẳng hạn bóng kẹt giữa bụi cây không thể đánh được, hoặc nếu bạn chọn một thế đứng hay hướng đánh khác thường chỉ để chạm vào vật cản.
Ba bước giải thoát trong khu vực chung
Bước 1: tìm điểm giải thoát hoàn toàn gần nhất
Đó là điểm gần vị trí bóng nhất, không gần lỗ hơn, nằm trong cùng khu vực của sân, mà tại đó điều kiện bất thường không còn ảnh hưởng tới thế nằm, vùng đứng và vùng vung gậy. Dùng cây gậy bạn định đánh cú đó, vào thế đứng thử để xác định. Lưu ý chữ “gần nhất”: điểm này có thể rơi vào rough hoặc sau một gốc cây. Luật không cho bạn chọn bên đẹp hơn.
Bước 2: đo vùng giải thoát
Từ điểm vừa tìm, đo một chiều dài gậy về bất kỳ hướng nào không gần lỗ hơn. Chiều dài gậy tính bằng cây gậy dài nhất trong túi trừ putter, thường là driver. Nên cắm tee đánh dấu điểm gốc và mép vùng giải thoát; hộp 100 tee gỗ giá 85.000₫ đủ cho bạn dùng vào việc này cả mùa.
Bước 3: thả bóng từ độ cao đầu gối
Đứng thẳng, thả bóng rơi thẳng xuống từ ngang đầu gối, không ném, không xoáy. Bóng phải rơi trong vùng giải thoát và dừng lại trong vùng đó. Nếu bóng lăn ra ngoài, thả lại lần thứ hai. Nếu lần hai vẫn lăn ra, đặt bóng tại điểm nó chạm đất ở lần thả thứ hai. Sau khi thả, bạn phải đứng và đánh mà không còn bị điều kiện ban đầu ảnh hưởng.
Giải thoát trong bẫy cát, trên green và ở khu vực phạt
- Trong bẫy cát: điểm giải thoát và vùng giải thoát phải nằm trong bẫy cát. Nếu cả bẫy ngập nước, bạn được thả ở điểm ít bị ảnh hưởng nhất trong bẫy, hoặc ra ngoài bẫy theo đường thẳng lùi về phía sau với một gậy phạt.
- Trên green: bạn đặt bóng chứ không thả, tại điểm giải thoát hoàn toàn gần nhất, điểm này có thể nằm trên green hoặc trong khu vực chung. Trên green, bạn còn được giải thoát khi điều kiện bất thường nằm trên đường putt.
- Trong khu vực phạt: không có giải thoát không phạt cho điều kiện sân bất thường. Bạn đánh bóng như nó nằm hoặc giải thoát theo luật khu vực phạt với một gậy phạt.
Vật nhân tạo di chuyển được và vật rời tự nhiên
Không phải vật nào cũng cần thả bóng. Vật nhân tạo dời được dễ dàng như cào cát, chai nước, cọc khoảng cách rút được, khăn, xe đẩy thì bạn chỉ việc dời đi ở bất cứ đâu trên sân. Nếu bóng xê dịch khi bạn dời vật đó, đặt lại bóng, không bị phạt.
Vật rời tự nhiên như lá, cành gãy, đá, phân động vật cũng được nhặt bỏ ở mọi nơi, kể cả trong bẫy cát và khu vực phạt. Nhưng nếu việc nhặt làm bóng xê dịch ở ngoài green, bạn nhận một gậy phạt và phải đặt lại bóng. Hãy cẩn thận với cành cây tựa vào bóng.
Bóng lún
Bóng cắm vào vết lõm do chính nó tạo ra trong khu vực chung, một phần nằm dưới mặt đất, được giải thoát không phạt: thả bóng trong một chiều dài gậy tính từ điểm ngay phía sau chỗ bóng lún, không gần lỗ hơn. Không áp dụng khi bóng lún trong cát ở vùng không cắt cỏ ngang fairway, và không áp dụng trong bẫy cát hay khu vực phạt. Mùa mưa ở Việt Nam, đây là tình huống gặp thường xuyên; bài mark bóng, đặt bóng và luật lún có hướng dẫn chi tiết.
Những trường hợp không được giải thoát không phạt
- Cọc biên, hàng rào, tường ranh giới: là vật ranh giới, không phải vật cản. Không dời, không giải thoát.
- Vết divot: bóng nằm trong vết divot trên fairway vẫn phải đánh như nó nằm.
- Gốc cây, rễ cây, cỏ dày: là một phần của sân. Nếu không đánh được, bạn có lựa chọn tuyên bố bóng không đánh được với một gậy phạt; xem bài bóng không đánh được.
- Đường mòn tự nhiên, đường đất không rải vật liệu: thường không phải vật cản, trừ khi luật địa phương quy định khác.
- Vật cản chỉ nằm trên đường bóng bay: ngoài green, một đầu phun nước nằm giữa bóng và lỗ không cho bạn quyền giải thoát, trừ khi sân có luật địa phương riêng.
Thói quen tốt khi giải thoát
- Báo cho người ghi điểm hoặc bạn chơi biết bạn định giải thoát theo trường hợp nào.
- Xác định điểm giải thoát trước khi nhấc bóng. Nếu điểm đó tệ hơn chỗ đang nằm, bạn vẫn có quyền đánh nguyên trạng.
- Đánh dấu vị trí bóng bằng tee hoặc ball marker trước khi nhấc.
- Tranh thủ lau bóng bằng khăn móc túi; bạn được phép lau khi giải thoát.
- Bóng trầy nặng sau cú nảy trên đường xe nên được thay khi bắt đầu hố mới; shop có sẵn bóng trong danh mục bóng golf.
Câu hỏi thường gặp
Bóng nằm trên đường xe, tôi có bắt buộc phải giải thoát không?
Không. Giải thoát là quyền, không phải nghĩa vụ. Bạn được đánh bóng ngay trên đường xe nếu thấy vị trí giải thoát bất lợi hơn.
Tôi được chọn bên đường xe có cỏ đẹp hơn không?
Không. Bạn phải dùng điểm giải thoát hoàn toàn gần nhất so với vị trí bóng. Chỉ có một điểm như vậy trong đa số trường hợp, và nó không phụ thuộc bên nào đẹp hơn.
Thả bóng từ ngang vai có bị phạt không?
Thả sai cách thì phải thả lại cho đúng từ độ cao đầu gối trước khi đánh, khi đó không bị phạt. Nếu bạn đã đánh quả bóng thả sai cách, bạn nhận một gậy phạt khi bóng dừng trong vùng giải thoát.
Vũng nước nằm giữa bóng và lỗ trên fairway có được giải thoát không?
Không. Ngoài green, nước tạm thời phải ảnh hưởng tới thế nằm của bóng, vùng đứng hoặc vùng vung gậy. Chỉ nằm trên đường bóng thì chưa đủ.
Được đổi bóng khi giải thoát không?
Được. Khi thực hiện giải thoát theo luật, có phạt hay không phạt, bạn được dùng bóng ban đầu hoặc một quả bóng khác.






