Cú phát bóng cong dần về phía hàng cọc trắng, cả nhóm im lặng nhìn theo. Đây là tình huống luật mà mọi golfer gặp nhiều nhất và cũng xử lý sai nhiều nhất: đi tới nơi tìm mãi không thấy rồi thả đại một quả bên cạnh, hoặc quay lại tee làm cả sân chờ. Luật về bóng mất và bóng ra ngoài biên (out of bounds, viết tắt OB) thật ra gọn, và nếu nắm được bóng tạm thời thì bạn hiếm khi phải đi bộ ngược lại.
Khi nào bóng bị coi là mất?
Theo Luật 18.2 trong Luật Golf của R&A và USGA, bóng mất khi không được tìm thấy trong vòng 3 phút kể từ lúc bạn hoặc caddie của bạn bắt đầu tìm. Vài chi tiết đáng nhớ:
- Đồng hồ chạy từ lúc bắt đầu tìm, không phải từ lúc đánh.
- Tìm thấy một quả bóng nhưng không xác định được đó là bóng của mình thì bóng vẫn bị coi là mất. Đây là lý do nên chấm dấu riêng lên bóng.
- Nếu thấy bóng trong 3 phút, bạn được thêm thời gian hợp lý để tới nơi và nhận diện.
- Vô tình làm bóng xê dịch trong lúc tìm thì không bị phạt; đặt bóng lại vị trí cũ.
- Hết 3 phút, quả bóng đó hết hiệu lực, kể cả khi sau đó có người tìm thấy.
Khi nào bóng ra ngoài biên?
Ranh giới sân được đánh dấu bằng cọc trắng, vạch sơn trắng, hàng rào hoặc tường. Quả bóng chỉ OB khi toàn bộ bóng nằm ngoài mép biên. Chỉ cần một phần bóng còn chạm hoặc nằm phía trên mép biên phía trong sân, bóng vẫn trong cuộc.
- Biên bằng cọc: mép biên là đường nối các điểm phía trong sân của chân cọc, sát mặt đất. Bản thân cọc nằm ngoài biên.
- Biên bằng vạch sơn: mép biên là cạnh phía trong sân của vạch. Bóng nằm gọn trên vạch là OB.
- Đứng ngoài biên để đánh quả bóng nằm trong sân là hợp lệ.
- Cọc biên không được nhổ. Nó không phải chướng ngại di dời được; nếu cọc vướng swing, bạn đánh bóng như nó nằm hoặc tuyên bố bóng không đánh được.
Hình phạt: gậy và khoảng cách
Bóng mất và bóng OB chịu cùng một hình phạt gọi là “gậy và khoảng cách” (stroke and distance): cộng 1 gậy phạt và đánh quả bóng khác từ vị trí của cú đánh trước đó. Bạn mất cả gậy lẫn quãng đường bóng đã bay.
| Cú đánh trước thực hiện từ | Cách đưa bóng vào cuộc | Cú tiếp theo là cú thứ mấy (nếu vừa đánh cú 1) |
|---|---|---|
| Khu phát bóng | Đặt bóng ở bất kỳ đâu trong khu phát bóng, được dùng tee | Cú thứ 3 |
| Fairway, rough, bunker, khu vực phạt | Thả bóng trong phạm vi một chiều dài gậy tính từ điểm đánh trước, không gần hố hơn | Cú thứ 3 |
| Putting green | Đặt bóng tại điểm đánh trước | Cú thứ 3 |
Cách nhẩm: cú đánh hỏng là một, gậy phạt là hai, cú đánh lại là ba. Cách cộng gậy phạt vào điểm từng hố có trong bài cách đếm gậy và tính điểm golf cơ bản.
Bóng tạm thời: cách tiết kiệm mười phút đi bộ
Nếu bóng có thể đã mất ngoài khu vực phạt hoặc có thể đã ra ngoài biên, Luật 18.3 cho phép bạn đánh một quả bóng tạm thời (provisional ball) ngay tại chỗ, trước khi đi lên tìm.
- Thông báo rõ. Nói với nhóm rằng bạn đánh bóng tạm thời, dùng chính từ “provisional” hoặc “tạm thời”, hay nói rõ là đánh theo Luật 18.3. Chỉ nói “tôi đánh lại quả nữa” là không đủ: khi đó quả mới lập tức thành bóng trong cuộc với một gậy phạt, và quả đầu hết hiệu lực dù có nằm giữa fairway.
- Dùng bóng phân biệt được. Khác số hoặc khác dấu chấm, để lên tới nơi biết quả nào là quả nào.
- Đánh bóng tạm thời từ đúng vị trí vừa đánh.
- Lên tìm bóng gốc trong 3 phút.
Kết quả có hai nhánh:
- Tìm thấy bóng gốc trong sân, trong 3 phút: bạn phải chơi tiếp bóng gốc. Bóng tạm thời bị huỷ, các cú đánh với nó không tính. Bạn không được chọn quả nào nằm đẹp hơn.
- Bóng gốc mất hoặc OB: bóng tạm thời trở thành bóng trong cuộc với 1 gậy phạt. Nếu bóng gốc đánh từ tee, cú tiếp theo với bóng tạm thời là cú thứ 4.
Bạn được đánh bóng tạm thời nhiều lần cho tới khi lên ngang khu vực ước tính bóng gốc nằm. Nếu đánh bóng tạm thời từ một điểm gần hố hơn khu vực đó, nó thành bóng trong cuộc và bóng gốc hết hiệu lực.
Đừng nhầm với khu vực phạt
Bóng bay vào hồ nước hay khu cọc đỏ, cọc vàng không phải là “bóng mất” theo nghĩa trên. Khi biết hoặc gần như chắc chắn bóng nằm trong khu vực phạt, bạn giải thoát theo luật khu vực phạt với 1 gậy phạt và thường được thả bóng gần nơi bóng cắt qua mép khu vực, không phải quay về chỗ cũ. Bạn cũng không được đánh bóng tạm thời nếu khả năng duy nhất là bóng nằm trong khu vực phạt.
Còn nếu bóng có thể ở trong hồ nhưng cũng có thể nằm trong bụi cỏ cạnh hồ, và bạn không đủ chắc chắn, thì sau 3 phút không thấy, bóng là bóng mất và áp dụng gậy và khoảng cách.
Luật địa phương thả bóng với 2 gậy phạt
Để tăng tốc độ chơi, luật mẫu địa phương E-5 cho phép ban tổ chức áp dụng một lựa chọn thay thế: thay vì quay lại, người chơi thả bóng ở khu vực fairway ngang với nơi bóng mất hoặc ra biên và chịu 2 gậy phạt. Kết quả tương đương với việc bạn đánh một quả bóng tạm thời tốt.
- Chỉ có hiệu lực khi sân hoặc giải công bố áp dụng. Không tự áp dụng trong giải.
- Không dành cho thi đấu trình độ cao.
- Nhiều sân ở Việt Nam bố trí sẵn khu thả bóng hoặc tee riêng cho trường hợp OB khi chơi giao hữu; hãy hỏi caddie trước khi phát bóng hố 1.
Thói quen giúp ít mất bóng hơn
- Chấm dấu riêng lên mọi quả bóng bằng bút không phai, và nhớ số bóng mình đang đánh. Xem thêm ý nghĩa các con số trên bóng golf.
- Nhìn theo bóng tới khi nó dừng và chọn một mốc: cái cây, cọc khoảng cách, mép bunker.
- Nhờ cả nhóm nhìn hộ. Bốn cặp mắt tốt hơn một.
- Nghi ngờ thì đánh bóng tạm thời. Mất ba mươi giây, tiết kiệm mười phút và giữ thiện cảm của nhóm sau.
- Mang đủ bóng. Người mới nên có ít nhất 12 quả cho 18 hố. Hết bóng giữa vòng là tình huống khó xử nhất.
Vì bóng mất là chuyện chắc chắn xảy ra, đừng dùng bóng đắt tiền cho các hố hẹp. Bóng trong danh mục bóng golf lướt có giá mỗi quả thấp hơn nhiều; ví dụ hộp 12 quả TaylorMade TP5 lướt 80% giá 300.000₫, tức 25.000₫ mỗi quả. Một chiếc túi đựng bóng 24 quả giúp bạn biết ngay mình còn bao nhiêu bóng dự phòng.
Câu hỏi thường gặp
Thời gian tìm bóng là 3 phút hay 5 phút?
3 phút. Mức 5 phút là luật cũ, đã được rút xuống 3 phút từ bản Luật Golf năm 2019.
Tìm thấy bóng sau khi đã hết 3 phút thì sao?
Quả bóng đó đã là bóng mất, bạn không được chơi tiếp nó. Đánh nó sẽ là đánh sai bóng. Bạn tiếp tục với bóng tạm thời, hoặc quay lại vị trí cũ nếu chưa đánh bóng tạm thời.
Bóng nằm trên vạch trắng là trong hay ngoài biên?
Vạch sơn nằm ngoài biên. Bóng chỉ còn trong sân nếu có một phần của nó chạm hoặc vượt qua cạnh phía trong sân của vạch.
Không nói từ “tạm thời” mà đánh lại thì có sao không?
Quả bóng vừa đánh trở thành bóng trong cuộc theo hình phạt gậy và khoảng cách, bóng đầu tiên hết hiệu lực dù bạn tìm thấy nó ngay sau đó.
Bóng mất trong đống lá hoặc vũng nước đọng thì có bị phạt không?
Nếu biết hoặc gần như chắc chắn bóng nằm trong điều kiện sân bất thường, chẳng hạn nước đọng tạm thời hoặc khu vực đang sửa chữa, bạn được giải thoát không phạt. Lá rụng thông thường không thuộc nhóm này, trừ khi sân có luật địa phương riêng.





