Bạn đứng ở tee box 1, gậy driver trên tay, cả nhóm đứng sau nhìn. Bóng bay sang phải, lăn vào mấy gốc thông. Người chơi cùng nhóm quay sang: “Đánh bóng tạm không?” Bạn không biết trả lời thế nào.
Người mới hay nghĩ luật là chuyện của trọng tài. Thực tế, gần như mọi tình huống trên sân bạn phải tự xử lý: bóng vào rừng, vào cát, lăn xuống nước. Biết luật giúp bạn không mất gậy oan và không làm chậm nhịp cả nhóm.
Vì sao phải biết luật, và đang chơi theo bản nào
Bộ luật đang áp dụng là Rules of Golf ấn bản 2023 của R&A và USGA, hiệu lực từ 1/1/2023, và vẫn là bản hiện hành. Theo R&A và USGA, bản kế tiếp sẽ công bố ngày 1/1/2028. Từ 1/1/2026, hai tổ chức có bổ sung một số Model Local Rules (luật địa phương mẫu), nhưng đây không phải thay đổi Luật Golf: chúng chỉ áp dụng khi ban tổ chức giải hoặc sân công bố. Sách dày, nhưng phần bạn cần cho một vòng chơi phổ thông chỉ gói trong vài chục điều.
Điều quan trọng hơn: mỗi sân và mỗi giải có Local Rules riêng. Trước khi phát bóng đầu tiên, hãy đọc bảng Local Rules treo ở tee box 1. Có sân hoặc giải cấm máy đo khoảng cách, có nơi không. Có sân công bố Local Rule E-5 cho bóng mất hoặc ra ngoài biên, có sân không. Đoán luật là cách nhanh nhất để ghi sai điểm.
Khi không chắc, có hai việc nên làm: đánh bóng tạm để giữ nhịp, và hỏi trọng tài hoặc bạn chơi cùng nhóm. Người ta chỉ khó chịu khi bạn tự chế luật.
Nhóm luật về gậy và bóng
Tối đa 14 gậy trong túi
Luật 4.1b giới hạn túi gậy của bạn ở 14 cây. Đang chơi mà phát hiện có 15 cây thì mỗi hố bị phạt 2 gậy, tối đa 4 gậy trong stroke play. Với người mới, 12 cây là đủ: driver, vài gậy sắt, wedge, putter.
Không được mượn hay dùng chung gậy với bất kỳ ai đang chơi trên sân, kể cả người cùng nhóm (phạt 2 gậy mỗi hố, tối đa 4 gậy). Nếu bắt đầu vòng với dưới 14 cây thì được bổ sung cho đủ 14, miễn gậy không lấy từ người đang chơi trên sân và việc đó không làm chậm trận.
Máy đo khoảng cách: hỏi trước khi bấm
Luật 4.3 cho phép dùng máy đo khoảng cách để lấy thông tin khoảng cách, trừ khi sân hoặc ban tổ chức ra Local Rule cấm (Model Local Rule G-5). Riêng chức năng đo độ dốc (slope) thì luật không cho dùng, nên hãy tắt nó trước khi ra sân. Vào tee box 1 xem bảng trước, hoặc hỏi người quản lý sân.
Nhóm luật về vị trí bóng
Tee box, mất bóng và OB
Luật 6.1b và 6.2b: bóng phải nằm trong khu tee (chỉ cần một phần bóng chạm hoặc nằm trên khu tee), còn bạn được đứng ngoài khu tee khi đánh. Đặt bóng ngoài khu tee rồi đánh thì phạt 2 gậy trong stroke play và phải đánh lại từ trong khu tee.
Luật 18.2a cho bạn đúng 3 phút để tìm bóng, tính từ lúc bắt đầu tìm. Hết 3 phút là mất bóng. Đừng để cả nhóm tản ra tìm mười phút — nhóm sau đang chờ.
Mất bóng hoặc ra ngoài biên (OB) thì phạt 1 gậy và đánh lại từ chỗ cũ, gọi là stroke and distance. Cộng gậy phát bóng hỏng, bạn đang đánh gậy thứ 3 từ tee. Một số sân công bố Local Rule E-5: thay vì quay lại tee, bạn bị phạt 2 gậy và bỏ bóng ở rìa fairway gần nơi bóng mất. Chỉ dùng khi sân có công bố.
Khu phạt sơn đỏ và sơn vàng
Luật 17: bóng vào khu phạt thì bạn được đánh như đang nằm, không phạt. Nếu muốn giải thoát ra ngoài khu phạt, mỗi lựa chọn sau tính 1 gậy phạt. Một là đánh lại từ chỗ cũ. Hai là lùi theo đường thẳng nối điểm bóng vào khu phạt với cột cờ, được lùi bao xa tùy thích (back-on-the-line). Ba là dời ngang trong khoảng 2 gậy dài tính từ điểm vào — lựa chọn này chỉ có với khu phạt đỏ.
Ví dụ: bóng cắt qua hồ nước sơn đỏ, dừng sát bờ bên kia. Nếu đánh được thì cứ đánh như đang nằm, không phạt. Nếu không, bạn đánh lại từ chỗ cũ, hoặc lùi trên đường thẳng qua điểm vào, hoặc dời ngang 2 gậy dài (mỗi cách 1 gậy phạt).
Bunker, bóng không đánh được và green
Trong bunker, Luật 12 cấm chạm cát bằng gậy ngay trước hoặc sau bóng — kể cả lúc đặt gậy lấy đà. Bạn vẫn được nhặt vật cản rời như lá, đá nhỏ, và cào cát lại sau khi đánh.
Bóng không đánh được (unplayable, Luật 19) phạt 1 gậy, có 3 lựa chọn: đánh lại từ chỗ cũ, lùi trên đường thẳng qua điểm bóng nằm, hoặc dời ngang 2 gậy dài. Nếu bóng đang trong bunker, hai cách lùi trên đường thẳng và dời ngang vẫn chỉ phạt 1 gậy nhưng phải thả bóng trong bunker. Muốn lùi trên đường thẳng ra ngoài bunker thì tổng phạt là 2 gậy.
Trên green, Luật 13 cho bạn đánh dấu, nhấc, lau bóng; được sửa hầu hết hư hại trên green: vết bóng rơi, vết giày (spike), vết lõm do gậy hoặc cột cờ, lỗ cũ, dấu chân thú. Lỗ sục khí (aeration), chỗ cỏ không đều tự nhiên hay mép lỗ mòn tự nhiên thì không được sửa. Bạn cũng được để cột cờ nguyên khi putt — không ai bắt bạn phải rút cờ nữa.
Hai tình huống hay gặp: bóng bị gió thổi lăn hoặc bị nước cuốn đi thì bạn đánh ở vị trí mới, không phạt (Luật 9.3). Bóng bị người, con vật hay xe golf làm chệch hướng thì đánh ở nơi bóng dừng, cũng không phạt (Luật 11).
Nhóm luật về cách chơi và ghi điểm
Thứ tự đánh, bóng tạm và bóng của người khác
Người có bóng xa cờ hơn đánh trước. Trên green, người xa lỗ hơn putt trước. Trong stroke play, đánh trước lượt một cách an toàn để giữ nhịp (ready golf) không bị phạt, nhưng đừng làm vậy để lấy lợi thế. Đây là chỗ hay lộn xộn nhất ở nhóm người mới.
Bóng tạm (provisional, Luật 18.3) là bóng đánh thêm khi nghi bóng đầu mất hoặc ra ngoài biên. Phải công bố rõ trước khi đánh, ví dụ: “Tôi đánh bóng tạm.” Không nói thì quả đó thành bóng đang chơi, và bạn mất quyền quay lại chỗ bóng cũ.
Đánh nhầm bóng của người khác (wrong ball, Luật 6.3c) bị phạt 2 gậy trong stroke play, còn match play là thua hố. Trước khi đánh, liếc số bóng hoặc vạch đánh dấu trên bóng. Mất hai giây, tránh mất hai gậy.
Lời khuyên, giải thoát và phiếu điểm
Luật 10.2: bạn không được hỏi hay cho lời khuyên về cách đánh — chọn gậy nào, đánh hướng nào. Nhưng bạn được hỏi thông tin khoảng cách, như “từ đây tới cờ bao nhiêu mét”.
Khi được giải thoát, Luật 14.3b yêu cầu thả bóng từ độ cao đầu gối, để bóng rơi thẳng xuống, không ném hay xoay bóng và không chạm người hay thiết bị trước khi chạm đất. Bóng phải dừng lại trong khu vực giải thoát (Luật 14.3c); thả từ vai là sai.
Luật 3.3b và 3.3c: phải đánh bóng vào lỗ ở mọi hố rồi mới ghi điểm, sau đó kiểm tra, ký và nộp phiếu điểm. Ghi theo trí nhớ ở clubhouse là cách chắc chắn nhất để sai, nhất là mấy hố có gậy phạt.
5 lỗi người mới hay mắc và cách xử lý
- Đánh bóng tạm mà không nói gì. Bóng đó không được tính là bóng tạm. Lần sau, nói to trước khi đặt bóng xuống: “Bóng tạm nhé.”
- Nhấc bóng lên xem có phải của mình không. Phải đánh dấu vị trí trước rồi mới nhấc, và đặt lại đúng chỗ. Nhấc mà không đánh dấu là mất một gậy phạt.
- Đặt gậy xuống cát trong bunker. Chạm cát ngay trước hoặc sau bóng là lỗi. Giữ đầu gậy lơ lửng, chỉ chạm cát ở cú đánh.
- Quên gậy phạt khi mất bóng. Mất bóng là 1 gậy phạt cộng cú đánh lại. Rất nhiều phiếu điểm thiếu đúng gậy này.
- Hỏi bạn chơi nên dùng gậy nào. Đó là lời khuyên, không được phép. Hỏi khoảng cách thì thoải mái.
Câu hỏi thường gặp
Mới chơi có cần thuộc hết bộ luật không?
Không cần. Nắm 6 nhóm tình huống trong bài này là đủ cho phần lớn vòng chơi phổ thông: gậy, tee, mất bóng, khu phạt, bunker, green. Còn lại đọc bảng Local Rules ở tee box 1 và hỏi khi không chắc.
Bóng bay vào rừng, tìm không thấy thì tính sao?
Bạn có 3 phút để tìm. Hết 3 phút là mất bóng, phạt 1 gậy và đánh lại từ chỗ cũ. Nếu sân công bố Local Rule E-5, có thể chọn phạt 2 gậy và bỏ bóng ở rìa fairway để đỡ quay lại tee.
Khi nào nên đánh bóng tạm?
Khi bóng có khả năng mất hoặc ra ngoài biên, ví dụ bay vào rừng rậm hoặc qua hàng rào trắng. Cứ công bố rõ rồi đánh. Nếu tìm thấy bóng đầu trong 3 phút và bóng nằm trong sân (không ra ngoài biên), bạn bỏ bóng tạm và chơi tiếp bóng cũ. Nếu bóng đầu nằm ngoài hàng rào trắng (OB) hoặc không tìm thấy, bóng tạm thành bóng đang chơi. Nếu bóng đầu nằm trong khu phạt, bạn chơi nó như đang nằm hoặc giải thoát theo Luật 17.
Được dùng máy đo khoảng cách không?
Được, theo Luật 4.3 mặc định bạn có thể dùng máy đo để lấy khoảng cách, trừ khi sân hoặc ban tổ chức ra Local Rule cấm. Riêng chức năng đo độ dốc thì luật không cho dùng, hãy tắt nó đi. Vào tee box 1 xem bảng trước, hoặc hỏi người quản lý sân cho chắc.
Nếu bạn mới ra sân và còn vướng ở mấy tình huống trên, cứ gọi hotline hoặc nhắn Zalo 0899 229 669, hoặc gửi email tới [email protected].
Đọc thêm
- Phép lịch sự trên sân golf cho người mới: giữ nhịp chơi, sửa divot và vết bóng, cào bunker, cách cư xử trên green.
- Nên mua fullset hay mua lẻ: người mới cần khoảng bao nhiêu gậy và chọn theo ngân sách.
- Cẩm nang golf: toàn bộ bài hướng dẫn chọn gậy, bóng, giày, trang phục và phụ kiện.



