Một cú đánh gậy sắt rơi đẹp lên green để lại một vết lõm nhỏ. Sửa ngay và sửa đúng, mặt cỏ lành lại rất nhanh. Bỏ mặc hoặc sửa sai, vết lõm thành một mảng cỏ chết, và cú putt của nhóm sau nảy lệch khỏi đường. Sửa vết bóng là phép lịch sự cơ bản nhất trên green, nhưng rất nhiều người chơi lâu năm vẫn làm sai một động tác. Bài này nói rõ dụng cụ, kỹ thuật và phần luật liên quan.
Divot và pitch mark: hai thứ khác nhau
Hai từ này hay bị dùng lẫn, kể cả trong tên gọi của dụng cụ.
- Divot là mảng cỏ bị gậy xén lên khi bạn đánh gậy sắt trên fairway hoặc tee box, cùng với cái hố nó để lại.
- Pitch mark (còn gọi là ball mark) là vết lõm do bóng rơi từ trên cao xuống mặt green.
Thứ mà mọi người gọi là “divot tool” thực ra dùng để sửa pitch mark trên green. Tên chính xác hơn là dụng cụ sửa vết bóng (pitch mark repairer), nhưng cái tên divot tool đã quá quen nên bài này dùng cả hai.
Vì sao phải sửa ngay?
Khi bóng rơi, lớp cỏ bị nén xuống và đẩy dồn về một phía, rễ cỏ ở mép vết lõm bị kéo căng. Nếu khép vết lõm lại ngay khi cỏ còn ẩm và rễ còn nguyên, cỏ hồi phục gần như hoàn toàn trong thời gian ngắn. Để qua vài giờ dưới nắng, phần cỏ bị dồn khô lại, tạo thành một sẹo nâu tồn tại nhiều tuần. Một green đón hàng trăm cú đánh mỗi ngày; chỉ cần một phần nhỏ người chơi không sửa, mặt green lỗ chỗ rất nhanh.
Quy ước chung của người chơi tử tế: sửa vết bóng của mình và sửa thêm một vết khác bạn nhìn thấy.
Cách sửa pitch mark đúng kỹ thuật
- Tìm đúng vết của mình. Vết mới có màu cỏ tươi, mép còn ẩm, thường nằm trước vị trí bóng dừng vài bước theo hướng bóng bay tới.
- Cắm dụng cụ ở mép ngoài vết lõm, nghiêng khoảng 45 độ, không cắm vào giữa.
- Đẩy cỏ về phía tâm. Giữ dụng cụ trong đất và đẩy nhẹ phần cỏ ở mép vào giữa vết lõm, như đang khép miệng túi.
- Lặp lại quanh vết lõm ba đến bốn vị trí, bắt đầu từ phía mép cao, nơi cỏ bị dồn lên.
- Dặm phẳng bằng đế putter hoặc lòng bàn chân, ấn nhẹ cho bề mặt bằng với xung quanh.
Lỗi phổ biến nhất: bẩy cỏ lên
Phản xạ tự nhiên là cắm dụng cụ xuống dưới vết lõm rồi bẩy lên để “nâng” phần lõm. Động tác này làm đứt rễ cỏ ở đáy và kéo đất lên bề mặt, khiến vết lõm trông phẳng ngay lúc đó nhưng cỏ chết sau vài ngày. Hãy nhớ một câu: đẩy vào, không bẩy lên.
Các loại dụng cụ sửa vết bóng
| Loại | Ưu điểm | Nhược điểm | Hợp với ai |
|---|---|---|---|
| Hai chấu cố định | Chắc, rẻ, dễ dùng | Đầu nhọn có thể đâm thủng túi quần | Người mới, dùng làm đồ dự phòng |
| Gấp gọn (bấm bật) | An toàn khi bỏ túi, thường kèm ball marker nam châm | Có lò xo và khớp nên dễ hỏng hơn | Người chơi thường xuyên |
| Một chấu | Ít làm tổn thương rễ, thao tác nhanh | Cần quen tay | Người đã thành thạo kỹ thuật đẩy |
| Tee gỗ hoặc tee nhựa | Luôn có sẵn trong túi | Chậm hơn, dễ gãy trên green cứng | Khi quên dụng cụ |
Kỹ thuật quan trọng hơn dụng cụ. Một chiếc tee gỗ dùng đúng cách vẫn sửa được vết bóng tử tế, còn chiếc divot tool đắt tiền dùng để bẩy thì vẫn làm hỏng green. Nếu trong túi chưa có dụng cụ sửa vết bóng, bạn dùng tee cũng xử lý được trong lúc chờ mua.
Luật nói gì về việc sửa green?
Theo Luật Golf hiện hành của R&A và USGA (Luật 13.1c), trên putting green người chơi được sửa các hư hại mà không bị phạt, bằng tay, chân, dụng cụ sửa vết bóng thông thường, tee hoặc gậy, miễn là không làm chậm cuộc chơi một cách vô lý. Hư hại được sửa gồm:
- Vết bóng rơi (pitch mark).
- Vết giày, bao gồm vết đinh giày.
- Vết xước và vết lõm do dụng cụ hoặc cán cờ gây ra.
- Nắp lỗ cờ cũ và các mảng cỏ vá.
- Dấu chân động vật.
Những thứ không được sửa: lỗ sục khí do bảo dưỡng sân, các chỗ không bằng phẳng tự nhiên của mặt green, và sự mòn tự nhiên của lỗ cờ.
Vết bóng nằm ngoài green thì sao?
Phần quyền sửa chữa nói trên chỉ áp dụng trên putting green. Nếu vết bóng nằm ở rìa green (fringe) hoặc fairway, đúng trên đường đánh của bạn, bạn không được sửa trước khi đánh, vì đó là cải thiện điều kiện ảnh hưởng tới cú đánh. Sau khi đánh xong, hãy quay lại sửa cho người sau.
Bóng của bạn nằm ngay trong vết lõm của chính nó
Trên green, bạn đánh dấu vị trí, nhấc bóng, sửa vết lõm rồi đặt bóng lại đúng chỗ. Trình tự đánh dấu và đặt lại được hướng dẫn trong bài mark bóng golf, đặt bóng lại và luật lún. Một ball marker kim loại phẳng giúp thao tác này gọn hơn dùng đồng xu.
Còn divot trên fairway?
Cách xử lý phụ thuộc vào loại cỏ và quy định của sân:
- Mảng cỏ còn nguyên: nhặt lại, đặt đúng chiều vào hố, dậm chặt bằng chân.
- Mảng cỏ vỡ vụn hoặc sân dùng cỏ bò lan: lấp hố bằng hỗn hợp cát trộn hạt giống trong bình trên xe điện hoặc do caddie mang theo, gạt phẳng ngang mặt đất.
Ở phần lớn sân tại Việt Nam, caddie làm việc này, nhưng bạn vẫn nên biết để tự làm khi chơi không có caddie. Còn nếu bóng của bạn lăn vào một hố divot cũ trên fairway, luật yêu cầu đánh bóng như nó nằm, không được giải thoát miễn phí. Đó là một lý do nữa để ai cũng nên lấp divot của mình.
Thói quen nhỏ trên green
- Mang dụng cụ sửa vết bóng trong túi quần bên tay không thuận, cùng chỗ với ball marker, để lên green là có ngay.
- Sửa vết bóng trong lúc chờ người khác putt, đừng để tới khi cả nhóm rời green.
- Đi vòng qua đường putt của bạn chơi khi tìm vết bóng.
- Lau sạch đất bám trên dụng cụ bằng khăn trước khi cất. Một chiếc khăn kèm móc treo túi tiện cho cả việc này lẫn lau bóng.
Những món nhỏ nên có trong túi ở vòng đầu tiên được liệt kê trong bài đi golf lần đầu cần mang gì.
Câu hỏi thường gặp
Sửa pitch mark trên đường putt của mình có bị phạt không?
Không. Trên putting green, bạn được sửa vết bóng rơi và vết giày, kể cả khi chúng nằm trên đường putt, miễn là làm nhanh gọn bằng tay, chân hoặc dụng cụ thông thường.
Không có divot tool thì dùng gì thay?
Một chiếc tee là đủ. Cắm tee ở mép vết lõm và đẩy cỏ về tâm từ nhiều phía, sau đó dặm phẳng bằng đế putter.
Làm sao biết vết nào là của mình?
Vết mới có mép cỏ tươi và đáy còn ẩm, nằm trên đường bóng bay tới, thường cách chỗ bóng dừng một quãng ngắn. Nếu không chắc, cứ sửa vết gần nhất; không ai phạt bạn vì sửa giúp người khác.
Divot tool kim loại có làm xước green không?
Không, nếu dùng đúng. Đầu chấu chỉ đi vào đất ở mép vết lõm. Thứ làm hỏng green là động tác bẩy lên, không phải chất liệu của dụng cụ.






